ETYMOLOGIA

FRANCUSKI Z PASJĄ

Bo w języku francuskim właściwie mamy 2 podobnie brzmiące wyrażenia:

faire gaffe i faire une gaffe.

A żeby je dobrze zapamiętać i rozróżnić  - tutaj pomoże nam właśnie etymologia:

Fais gaffe à toi.

Uważaj na siebie..., miej się na baczności.

faire gaffe  - 

tutaj bardziej przetłumaczylibyśmy:

nie popełnij gafy, uważaj na siebie, ostrożnie:

 

I tutaj owszem istnieje zbieżność z naszym słowem gafa. Ale  nie do końca jednoznaczna.

Bo "faire gaffe" oznacza uważać na siebie, mieć się na baczności.

Nie jest to jakiś  literacko wysublimowany język, raczej język jak najbardziej powszedni: prosto z mostu, a raczej z biegu, kiedy chcemy kogoś ostrzec:

Więc raczej nie błyśniemy nim na dystyngowanej herbatce w wysokich sferach towarzyskich.

Choć, kto wie? Czasami trzeba przewidująco przestrzec kogoś nieopatrznego. Nawet na salonach. Byle na szybko. A wtedy powiemy:

 

"Fais gaffe, c’est chaud."

Uważaj, to jest gorące.

 

Fais gaffe, la route est glissante. Uważaj, droga jest śliska.

Fais gaffe à toi. Uważaj na siebie.

 

Fais gaffe, elle a l’air gentille, mais c’est une vraie langue de vipère. Uważaj, ona wygląda na miłą, ale to jest prawdziwy język żmiji.

Fais gaffe, tu risques d’arriver en retard. Uważaj, żeby się nie spóźnić.

ETYMOLOGIA: 

Bo czym była owa gaffa

(une gaffe)?

FAIRE GAFFE

Wyrażenie faire gaffe pojawiło się w początkach XX wieku i wywodzi się ze słownictwa związanego z żeglugą.

Czym była owa gaffa - une gaffe?

Był to po prostu: bosak, długi drąg z hakiem używany do dziś na statakach rybackich, w żeglarstwie i w pożarnictwie.

Bosak, czyli pospolicie kij zakończony hakiem służył do uchwycenia kotwicy, do podczepienia się do innego statku, albo odepchnięcia przeszkody, czy odepchnięcia się od przeszkody.

Generalnie taki bosak służył bezpiecznemu manewrowaniu statkiem, zabezpieczał statek i załogę. Czyli w pewnym sensie był synonimem rozsądnego, zapobiegawczego zachowania na morzu.

Dlatego ostatecznie, kiedy wyrażenie "faire gaffe" przeszło ze środowiska morskiego, z języka rybaków i żeglarzy do języka potocznego to i w nim zaczęło oznaczać również ostrożną, zapobiegawcza postawę, a więc:

Zachowuj się tak, by nie ryzykować, uważaj na siebie, miej się na baczności.

 

"faire gaffe" - być ostrożnym, se méfier, se montrer prudent

 

Fais gaffe à toi.

Fais gaffe à toi en bas, commandant. Uważaj na siebie tam na dole, komendancie.

Fais gaffe à toi en notre absence. Uważaj na siebie pod naszą nieobecność.

Synonimy:

être aux aguets,

faire attention,

se méfier

prendre garde à,

être sur le qui-vive,

être sur ses gardes,

prendre garde,

tenir sur ses gardes.

 

 J’ai pris garde de ne pas le blesser par mes paroles.

Uważałem na to, żeby nie urazić go moimi słowami.

 

Prends garde de nous avertir si tu penses arriver en retard.

Postaraj się nas uprzedzić, gdybyś myślał, że się spóźnisz.

Prends garde de ne pas te faire repérer.

Uważaj, żeby nie dać się znaleźć.

"Ale w języku francuskim funkcjonuje również wyrażenie:  

faire une gaffe  

- czyli popełnić gafę.

 Alors, il finira par faire une gaffe. To tylko kwestia czasu, zanim podwinie mu się noga.

Il a été forcé d'admettre qu'il avait fait une gaffe majeure.

Był zmuszony przyznać, że popełnił potężną gafę.

Il n’admettra jamais avoir fait une gaffe; il préfère aggraver une erreur commise il y a plus de 30 ans.

On nigdy nie przyzna się do popełnienia gafy. Woli pogłębić błąd, który popełnił 30 lat wstecz.

J’ai vraiment fait une gaffe l’autre jour.

Tak, rzeczywiście popełniłem wtedy gafę.

 

faire une gaffe

popełnić gafę

NAUKA

JĘZYKA

FRANCUSKIEGO

Zapisz się na Newsletter o Paryżu i nauce francuskiego