Jeżeli uważasz, że tworzone przeze mnie materiały są pomocne, proszę podaj dalej.
  • 52
  •  
  •  
  • 6
  •  
    58
    Udostępnienia

Francuskie wyrażenia z podtekstem kulinarnym

które nie do końca znaczą to, co dosłownie znaczą. 

Czyli kilka fajnych francuskich wyrażeń na tematy pozornie kulinarne, które wprowadzą do Twojego języka sporo smakowitego słownictwa związanego z jedzeniem, ale które niekoniecznie dotyczą kulinariów.

Bowiem wychodząc z kulinariów, przeszły do języka potocznego i znaczą coś zupełnie innego niż wynikałoby z ich bezpośredniego tłumaczenia.

Ale które pozwolą Ci wzbogacić Twój francuski, twoje słownictwo w takie kulinarne smaczki.

 

usiąść do stołu, puścić farbę

se mettre à table

w dosłownym tlumaczeniu - usiąść do stołu,

⠀⠀
Niemniej to wyrażenie równolegle funkcjonuje w języku francuskim w znaczeniu przenośnym:

wyśpiewać, wydać wszystkich, puścić farbę:
⠀⠀
Mamy w nim ten jakże wszechstornny czasownik:

kłaść - mettre, po to żeby powiedzieć położyć mettre la table - czyli kłaść stół.
⠀⠀

Gdyż w odległych czasach rozkładano stół po to, żeby w ogóle do niego do usiąść.

Ponieważ do wspólnego - rodzinnego i wielopokoleniowego stołu siadano tłumnie, całą rodziną, z kuzynami po dziesiątym mieczu i kądzieli, a nawet pociotkami po rozlicznych i mocno rozgałęzionych koligacjach rodzinnych (rodzina święta rzecz).
⠀⠀
Więc taki stół do usadzenia wszystkich razem przy jednym posiłku musiał być słusznych rozmiarów...
⠀⠀
A że wyrażenie mettre la table sięga czasów, kiedy ówczesne zamczyska ze względów logistyczno - obronnych były ograniczonych rozmiarów, żeby nie powiedzieć - były przyciasne (bo mówimy o czasach, kiedy każdy pan na włościach dla bezpieczeństwa zamykał się w niezbyt przystępnym zamku obronnym, długo zanim nastały przepaściste, wystawne pałace).
⠀⠀
A żeby taki stół słusznych rozmiarów o innych porach dnia i nocy nie zagracał całego pomieszczenia, rozkładano go tylko w porze posiłków.

Stąd mamy wyrażenie: mettre la table.

Ale żeby usiąść do stołu, najpierw układno stół - tzn deskę na kawałkach drewna, które służyły za nogi. A dopiero potem siadano do stołu: se mettre à table.

Ale wyrażenie: se mettre à table ma jeszcze inne, zupełnie niepowiązane znaczenie i oznacza - wyznać wszystko, wyśpiewać prawdę, włącznie z wydaniem współwinnych...

Czyli na przykładach:
se mettre à table - w znaczeniu dosłownym- usiąść do stołu:
On peut se mettre à table avant que ça ne soit froid?

Może coś zjemy (usiądziemy do stołu), zanim wystygnie?

On vient de se mettre à table.

Właśnie usiedliśmy do kolacji.

Il est temps de se mettre à table.

Pora usiąść do stołu.

Parfait, on allait se mettre à table.

Właśnie mieliśmy usiąść do kolacji.

On vient de se mettre à table.

Właśnie usiedliśmy do kolacji.

se mettre à table - w znaczeniu przenośnym - wyśpiewać, puścić farbę:
Ceux qu' ils ont coffrés aujourd' hui pourraient se mettre à table.

Ci, których dzisiaj przymknęli, mogą puścić farbę.

albo

Będę miał kłopot, jeśli któryś z nich puści farbę.

Je suis ici parce qu'ils m'ont appelé en disant être prêts à se mettre à table.

Przyjechałem tu dlatego, że zadzwonili do mnie i powiedzieli, że chcą się przyznać.

Un mafieux arménien veut se mettre à table?

Ormiański mafioso chce się oczyścić - wydać innych.

Très vite, l'un d'eux va se mettre à table.

Wkrótce któreś z nich zacznie gadać.

Il allait se mettre à table... me compromettant par la même occasion.

On chciał pójść z nimi na ugodę i wpakować mnie w kłopoty.

FRANCUSKI OD KUCHNI

Przy okazji chciałam napisać Ci, że przygotowuję kurs języka francuskiego: Francuski od kuchni, z powtórką podstaw gramatyki, poprzez przykłady oparte na takich smaczkach kulinarnych plus wideo z głosem francuskiego lektora.

Również już wkrótce ujrzy światło dzienne mój KURS RODZAJNIKOWY w formie wideo na temat francuskich rodzajników (z francuskim lektorem w tle).

Jeżeli jesteś zainteresowany tym tematem i chcesz być na bieżąco z etymologicznymi smaczkami języka francuskiego zapraszam do zapisania się na mój francuski newsletter. 

.

mettre du beurre dans les épinards

w dosłownym tłumaczeniu dodać masło do szpinaku,czyli uczynić tenże tytułowy i jakże wegański, lekki, mało sycący z założenia szpinak bardziej tłuściusienkim, smakowitym...

Co w przełożeniu z tej kulinarnej metafory na język codzienny oznacza: zarobić dodatkowe pieniążki, dorobić sobie na boku, zaokrąglić domowy budżet - arrondir ses fins de mois (les meilleures solutions pour arrondir ses fins de mois).

W przykładach

Mettre du beurre dans les épinards.

Każdy orze jak może. Każdy dorabia sobie, jak może.

Elle conçoit le bénévolat proche du travail- ça ne met peut-être pas de beurre dans les épinards, mais ça vaut la peine de vivre l'expérience parce qu'elle donne à chacun [...]

Ona widzi wolantatarial jako coś bliskiego pracy - coś, co prawda nie pozwala wzbogacić domowego budżetu, ale warto przeżyć takie doświadczenie, bo ono daje każdemu...

Ktoś, kto nie chce poddać się.

un dur à cuire

dosłownie: trudny do ugotowania,

czyli po prostu - twardziel, twarda sztuka, prawdziwy kozak.

Tu możemy sobie wyobrazić, odwołując się do tej alegorii kulinarnej, że ciężko byłoby włożyć go do garnka i przerobić na bezwładnie i spolegliwie polegające na talerzu warzywko.

Un dur à cuire!

Twardziel.

Tu es un dur à cuire.

Jesteś twardzielem.

C'est un dur à cuire.

 To twarda sztuka.

A 7 ans, c'est déjà un dur à cuire.

7 lat i już pyskuje.

Un gamin pensait qu'il était un dur à cuir, qu'il n'avait aucune règle à suivre.

Dzieciak, który uważał się za twardziela i myślał, że nie musi przestrzegać żadnych zasad.

Mon mari est un dur à cuire, et tout ira bien.

Mój mąż to twardziel i nic mu się nie stanie.

Ce type était un dur à cuire.

Ten facet nie żartował.

avoir l'eau à la bouche 

Francuskie wyrażenia:
avoir / mettre / donner l'eau à la bouche
⠀⠀
mieć na coś ochotę / narobić na coś smaku.

Czy podążając za ta analogią kulinarną:

🥗 avoir l'eau à la bouche - mieć wodę w buzi, mieć ślinę,
🥗 mettre l'eau à la bouche - sprawić, że ślinka napłynie do buzi - wkładać ślinę do ust

albo jeszcze

🥗 donner l'eau à la bouche - przyprawić kogoś o ślinę napływającą do ust, wyostrzyć apetyt, albo już odchodząc od tematyki stricte kulinarnej: wywołać spore zainteresowanie (faire saliver, aiguiser l’appétit, susciter un grand intérêt).

Elle conçoit le bénévolat proche du travail- ça ne met peut-être pas de beurre dans les épinards, mais ça vaut la peine de vivre l'expérience parce qu'elle donne à chacun [...]

Ona widzi wolantatarial jako coś bliskiego pracy - coś, co prawda nie pozwala wzbogacić domowego budżetu, ale warto przeżyć takie doświadczenie, bo ono daje każdemu...

avoir (mieć) - mettre (włożyć) - donner (dać, przyprawić)

Czyli w tym momencie mamy w zasadzie 3 francuskie konstrukcje według jednego schematu, ale z 3 różnymi czasownikami: avoir (mieć) - mettre (włożyć) - donner (dać, przyprawić).
⠀⠀
Których użyjemy w sytuacji, czyli kiedy komuś w znaczeniu dosłownym (w odniesieniu do kulinariów) napływa ślina do ust, albo tez w szerszym znaczeniu, kiedy narobi się komuś na coś smaka, niekoniecznie z dziedziny kulinarnej.
⠀⠀
Dobry marketingowiec i skuteczny marketing potrafi sprawić, że mamy nieodpartą ochotę na coś zupełnie zbędnego, które w danej chwili uznamy za nieodzowne, potrzebne, wręcz niezbędne dla osiągnięcia poczucia szczęścia:
⠀⠀

w przykładach.

🥗 avoir l'eau à la bouche:

Bo można tak się rozmarzyć przez cały dzień i mieć na coś nieodpartą ochotę:

J'ai pas arrêté d'en avoir l'eau à la bouche de toute la journée.

Miałam na nie ochotę cały dzień.

Si vous avez déjà l'eau à la bouche quand vous entendez l'expression 'fondue au chocolat', vous êtes déjà acquis à sa cause.

Jeżeli czujecie ślinę napływającą do ust na dźwięk słowa: czekoladowe fondue / mus czekoladowy, jesteście juz zjednani dla sprawy.

🥗🥗 mettre l'eau à la bouche

Ça me met l'eau à la bouche.

To sprawia, że ślinka napływa mi do buzi. Np widok smakowicie wyglądających zdjęć z katalogu sprzedażowego...

De quoi leur mettre l’eau à la bouche!

To był przedsmak czekających ich przyjemności.

Ca met l' eau à la bouche, hein?

To sprawia, że masz na to ochotę?

Quelques photos avant l'ouverture pour vous mettre l'eau à la bouche!

Kilka zdjęć sprzed otwarcia, dadzą tego przedsmak.

Le déjeuner est une tradition locale, avec une grande variété de plats pour vous mettre l'eau à la bouche.

Ten obiad jest typową tradycją lokalną, z całym bogactwem dań, które sprawią, że pocienie Wam ślina (z przewodnika turystycznego).

Voici quelques idées pour vous mettre l'eau à la bouche!

Oto kilka propozycji, które narobią Wam apetytu (z przewodnika turystycznego).

Une seule bouchée vous mettra l'eau à la bouche et vous en redemanderez!

Jeden gryz sprawi, że pocieknie Wam ślinka i poprosicie o więcej.

Dégustez un steak à vous mettre l'eau à la bouche à Rockhampton, capitale australienne du bétail.

 Posmakujcie steak, który sprawi, że pocieknie Wam ślina w ...

🥗🥗🥗 donner l'eau à la bouche:

Pour vous donner l'eau à la bouche, voici la vidéo de lancement du livre sur Vimeo.

Żeby narobić Wam smaku, oto video z premiery książki na Vimeo.

Plateau de côtelettes d'agneau: marinées avec du romarin, de l'ail et de la moutarde de Dijon puis grillées, de quoi vous donner l'eau à la bouche!

Półmisek z kotletami z jagnięcia, marynowanymi z rozmarynem, czosnkiem i musztarda z Dijon, a następnie grilowane, jak to potrafi narobić apetytu.

De quoi donner l'eau à la bouche aux plus gourmands?

Wystarczy, by narobić smaku najbardziej spragnionym.

 nie liczyć się

compter pour du beurre

compter pour du beurre - nie liczyć się, czy liczyć się tyle, co masło...

Przyjrzyjmy się temu na przykładach:
il compte pour du beurre?

Czemu on się nie liczy?

Ça compte pour du beurre?

Czy to się nie liczy?

Et moi alors, je compte pour du beurre?

Kim ja jestem? A ja to się w ogóle nie liczę?

Tu comptes pour du beurre.

Nie liczysz się.

Je sais que je ne compte que pour du beurre mais on a tous un rôle important dans le groupe.

Wiem, że ja tutaj się nie liczę, ale każdy ma ważną rolę do odegrania.

Leurs voix comptent-elles pour du beurre?

Ich głos się nie liczy?

mettre les pieds dans le plat

w dosłownym tłumaczeniu włożyć stopy do talerza - smakowite - nie ma co,

czyli wtrącać się niefortunnie, popełniać nietak, strzelić gafę, nie umieć ugryźć się w język....

mettre les pieds dans le plat 

Włożyć stopy w talerz, czyli dokładnie coś, czego nie powinno się robić .... przy stole.

Albo co wystarczy zrobić, by popełnić monumentalne gafę.
I tu nie chodzi o wchodzenie komuś z butami do talerza... Jak można by to wyciągnąć za uszy metodą dalszych skojarzeń.

Tu bardziej chodzi o tak niefortunne wchodzenie komuś z butami do smakowitego talerza, co prawdopodobnie uczyni go nieprzydatnym do dalszego spożycia, albo skutecznie obrzydzi delikwentowi nie tylko owy talerz, ale i te niefortunną osobę, która tak niefortunnie weszła na grząski grunt - cudzy talerz.

A więc po prostu gafa - potężna gafa, popełnienie niefortunnej i potężnej gafy... po której nie wiadomo, gdzie się schować ze swoim rozpalonym do gorąca poczuciem wstydu, czerwony jak burak...

"Mettre les pieds dans le plat" jest stosunkowo bliskie wyrażeniu "faire une gaffe" lub "gaffer". 😬😬😬

Kiedy podczas rozmowy jedna z osób niezręcznie porusza delikatny temat i popełnia nietakt.
⠀⠀
Bo niektórzy są z tych seryjnych i chronicznych pechowców, którzy kiedy tylko otworzą usta, powiedzą coś, czego nie powinni byli powiedzieć, popełniają monumentalna gafę i niepotrzebnie robią sobie wrogów: se mettre (quelqu'un) à dos.

Dès qu'il parle, il met les pieds dans le plat.

Gdy tylko się odezwie, popełnia nietakt.

Je mets encore les pieds dans le plat.

Znowu palnęłam gafę.

voulez vous coucher avec moi ce soir

To może dotyczyć kogoś, kto niefortunnie powie coś w obcym języku i zostanie zrozumiany niezgodnie ze swoimi intencjami.

Miej się na baczności, ale nie daj się tym zniechęcić do wychodzenia ze strefy komfortu i mówienia w obcym języku....
⠀⠀
Niemniej np to słynne i nawet nie dwuznaczne, tylko kosmate: voulez vous coucher avec moi ce soir

Si l'on ne maîtrise pas bien une langue, il est facile de mettre les pieds dans le plat lorsque l'on se trouve à l'étranger.

Kiedy nie znamy dobrze języka obcego, łatwo jest popełnić gafę, kiedy przebywamy za granicą.

Eh bien, je mets encore les pieds dans le plat.

Hmm, znowu palnęłam głupotę.

Szczególnie powinny uważać tzw osoby publiczne, które mają do dyspozycji megafon, jakim są media..., który choć jest marzeniem początkujących blogerów, może okazać się mieczem obosiecznym:

Ce n'est jamais bien de mentir, mais mentir aux médias, c'est vraiment se mettre les pieds dans les plats.

Nigdy nie należy kłamać, ale kłamać przed mediami, to często popełnić ogromną nieostrożność.

J'ai peur d'avoir mis les pieds dans le plat.

Obawiam się, że popełniłem nietakt. Chyba narozrabiałem.

Ou encore un politicien maladroit s'étant mis les pieds dans les plats?

Albo znowu jakiś niezbyt zręczny polityk, który popełnił nietakt.

Swego czasu mistrzem był Emmanuel Macron, który kiedy tylko podejmował temat osób, którym trudno związać koniec z końcem, bo nie miały pracy (temat dla niego osobiście abstrakcyjny i zupełnie nieznany mu z autopsji, a wiec przyjmując wobec niego postawę opartą na stereotypach), podejmował go tak nieporadnie, żeby rozjuszył tłumy, raniąc tych, którzy chcieliby pracować, a tejże pracy nie mogą znaleźć...

Słynne przejdę ulicę i znajdę Ci pracę.

Vous avez mis les pieds dans le plat cette fois!

Tym razem popełniłeś poważny błąd.

Mais j'ai mis les pieds dans le plat et vous allez refuser mon offre.

Coś mi się wymsknęło.

Tu t' es énervée, t' as mis les pieds dans le plat.

 Zdenerwowałeś się i palnąłeś coś niepotrzebnie.

Je ne veux pas en nommer, car je ne veux pas me mettre les pieds dans le plat.

Nie chcę powiedzieć tego głośno, z obawy, by nie popełnić nietaktu.

faire une gaffe - czyli popełnić gafę.

Wyrażenie pokrewne to: faire une gaffe - czyli popełnić gafę. 

Tutaj nie pomylić z faire gaffe - czyli uważać na siebie

powiedzieć nie przebierając w słowach

ne pas mâcher ses mots

powiedzieć bez ogródek

w dosłownym tłumaczeniu - oznacza to: ⠀⠀
Nie przeżuwać swoich słów...⠀⠀

W praktyce: powiedzieć nie przebierając w słowach, walnąc prosto z mostu, szczerze aż do bólu... powiedzieć bez ogródek i bez owijania w bawełnę:
⠀⠀

Powiedzieć to, co się myśli, może jakby próbując zobrazować te analogię kulinarną, powiedzieć prosto z serca, dosadnie az do bólu, bez przepuszczania tego przez dodatkowy filtr łagodzący, bez uprzedniego przemielenia tego w buzi tak, by dla słuchającego było to lżej strawne....(może dla tego, na którego w danej chwili wylewamy gar pomyj).

inaczej mówią Francuzi wypróżnić swoją torbę - vider son sac 🛍
⠀⠀
nie pomyśleć, a walnąć...
⠀⠀
Czyli może nie ugryźć się w porę w język i powiedzieć coś bez znieczulenia. ⠀⠀
Choć jak to mówią: mowa jest srebrem, a milczenie złotem. ⠀⠀⠀⠀

Il ne mâche pas ses mots.

On mówi bez ogródek.

Voilà quelqu'un qui ne mâche pas ses mots!

Oto ktoś, kto wali prosto z mostu.

Elle ne mâche pas ses mots.

Ona nie przebiera w słowach.

C'est vrai qu'elle ne mâche pas ses mots, mais moi, je la trouve très séduisante. 

To prawda, że jest szczera aż do bólu, ale za to jest bardzo atrakcyjna.

Pour ne pas mâcher mes mots, je dirais que ce n'est pas là une façon satisfaisante de procéder.

Żeby nie owijać w bawełnę, powiem, że to nie jest dobry sposób postępowania.

O autorze

Jestem blogerką, emigrantką, poczwórną mamą. Kobietą, która nie jednego w życiu doświadczyła, z niejednego pieca jadła chleb.

Od prawie 20 lat mieszkam na emigracji we Francji, w Paryżu.

Uważam, że emigracja to dobra szkoła życia i wymagająca, choć bardzo skuteczna lekcja pokory. Ale też wewnętrznej siły i zdrowego dystansu do samego siebie i momentami wystawiającej nas na próby codzienności.

Zapisz się na Newsletter o Paryżu i nauce francuskiego


Jeżeli uważasz, że tworzone przeze mnie materiały są pomocne, proszę podaj dalej.
  • 52
  •  
  •  
  • 6
  •  
    58
    Udostępnienia
Zapisz się na newsletter

Zapisz się na newsletter

Zgarnij darmowy dostęp do francuskiej gramatyki w pigułce

Udało się. Jesteś zapisany na newsletter Paryż Nieznany BeataRed

TwitCount Button