Nauka francuskiego: JAK POWIEDZIEĆ PO FRANCUSKU BYĆ SPÓŹNIONYM?

JAK POWIEDZIEĆ PO FRANCUSKU BYĆ SPÓŹNIONYM:

 

JAK POWIEDZIEĆ PO FRANCUSKU BYĆ SPÓŹNIONYM:

Czyli:

😭 être à la bourre – być spóźnionym
😜 être en retard – być spóźnionym

A teraz ciekawostka etymologiczna:

Skąd wzięło się wyrażenie: être à la bourre – Je suis à la bourre.

Otóż wzięło się ono z gry w karty popularnej swego czasu na południu Francji: tzw borra, czy bourre.

W tej grze na samym początku każdy gracz obstawiał jednakową sumę pieniędzy. Ale w miarę, jak gra posuwała się naprzód, ci którym nie dopisywało szczęście w kartach, musieli dorzucać coraz to nowe środki. A w ten sposób coraz bardziej pogłębiał się dystans względem tych, którym dopisywało szczęście w kartach i dlatego znaleźli się na czele stawki.

Błędne koło przegranej tzw cercle vicieux….. Ten kogo wciągnie spirala długu, ten który miał coraz większy dystans – opóźnienie względem pozostałych graczy.
Et voilà.

I jeszcze kilka przykładów zastosowania tych zwrotów:

On va être à la bourre, il est presque 8 h
Spóźnimy się, już jest prawie ósma.

Je vais être à la bourre.
Spóźnię się.

Je vais être à la bourre au boulot.
W tym momencie spóźniam się do roboty.

Je vais être en retard.
Spóźnię się.

Désolée d’être en retard!
Przepraszam za spóźnienie.

Je ne veux pas être en retard.
Nie chcę się spóźnić.

On va être en retard.
Spóźnimy się.

Pozdrawiam serdecznie

Beata

Lekcja francuskiego: Dlaczego Francuzi mówią: ménager la chèvre et le chou?

Lekcja francuskiego: Dlaczego Francuzi mówią: ménager la chèvre et le chou?

Dlaczego Francuzi mówią: ménager la chèvre et le chou, kiedy ktoś znajduje się w delikatnej sytuacji, kiedy jednocześnie musi zadowolić, czy ocalić i kapustę i kozę (a wiadomo, że obywda mają robieżne interesy).

Można odnieść je do sytuacji, kiedy ktoś i to nie z własnej winy, znajdzie się w ogniu dyskusji, próbuje zażegnać ją i nikomu się nie narazić… ⠀⠀

Co wymaga znalezienia salomonowego rozwiązania: przyznać rację obojgu, nie przyznając jej nikomu i pozostając wiernym samemu sobie.

Jeszcze gorzej, jeżeli każda ze stron bierze go na stronę, czy bierze go za ordędownika swojego punktu widzenia, a biedaczek stara się wyjść z tej niekomfortowej sytuacji w jednym kawałku.

Czyli jak to powiedzieliby Francuzi: ⠀⠀
zarządzać kozą i kapustą – ménager la chèvre et le choux ⠀⠀
Wyrażenie wywodzi się z czasów średniowiecza i odnosi się do łamigłówki popularnej w owej epoce. ⠀⠀
Powiem szczerze mnie samą wciągnęła ta łamigłówka, jakkolwiek póki co nie mam rozwiązania, jedynie niedokończone alternatywy. Ale te alternatywy mają sporo luk. ⠀
A łamigłówka wyglądała tak:

Chłop chce przeprawić się przez rzekę, na jednej barce (czy raczej łódeczce): z wilkiem, kozą i główką kapusty. ⠀⠀

Ale jednorazowo może przewieźć jedną rzecz.
⠀⠀
A z drugiej strony musi mieć na uwadze to (prendre garde lub faire gaffe), by nie zostawić na jednym brzegu sam na sam ze sobą wilka 🐺 z kozą.

ménager la chèvre et le choux
zarządzać kozą i kapustą i jeszcze wilkiem

Bo czy ten pierwszy 🐺 potrafiłby się oprzeć smakowitości tego nęcącego go kąska, postawionego obok niego na pokuszenie?
⠀⠀
Ani też nie może zostawić kapusty sam na sam z kozą, bo jak ta miałaby nie zatopić się w rozkosznej smakowitości jej liści i nie spałaszować jej w całości na jedno posiedzenie.
⠀⠀
Co prawdopodobnie stało by się jej udziałem, gdyby pozostawić ją sam na sam z wilkiem. ⠀⠀
W odniesieniu do tej hipotetycznej sytuacji, która stała się swego rodzaju grą towarzyską, enigmą nad którą głowiono się być może przy wspólnym stole, czy dla umilenia sobie czasu, albo podtrzymania rozmowy zrodziło się to sformułowanie:
⠀⠀
🤔 ménager la chèvre et le chou.
⠀⠀
czy pierwotnie:
savoir passer la chèvre et le chou – umieć przewieść kozę i kapustę.
⠀⠀
Co oznaczało czuwać w zręczny sposób nad dwoma posiadającymi diametralnie rozbieżne interesy stronami tak, by wzajemnie się nie pozjadały.
Belgowie nawet mają takie powiedzenie: chèvrechoutiste, kiedy ktoś stara się zadowolić obydwie strony.

Robota głupiego, ale niektorym sie to udaje. Do czasu.

Pozdrawiam serdecznie

Beata

Lekcja francuskiego Francuskie wyrażenie: C’est la fin des haricots ! Czyli przepadło, to już koniec fasoli.

Francuskie wyrażenie: C’est la fin des haricots ! Czyli przepadło, to już koniec fasoli.

C’est la fin des haricots !
⠀⠀
To już koniec fasoli, przepadło, nawet fasola się skończyła….
⠀⠀
Wyrażenie i katastroficzna wizja końca zapasów fasoli:

Tu etymologia rządząca się swoją logiką, wykazała się bardzo pragmatycznym podejściem.
⠀⠀
Jako że fasola była tania i zarazem pożywna, kiedy dana instytucja, w ten czy inny sposób edukacyjna (fasola była podstawą wyżywienia w internatach, pensjonatach, seminariach, więzieniach…. ) cieńko przędła, wtedy na stole pojawiały się już tylko dania z fasoli. ⠀⠀

Ale kiedy nawet zapasy fasoli nieubłaganie dobiegały końca, oznaczało to widmo głodu i zupełny brak perspektyw. ⠀⠀

To już koniec fasoli. C’est la fin des haricots!

Tak na marginesie: starofrancuska kuchnia: siermiężna, acz pożywna z fasolą i soczewicą w roli głównej miała sporo walorów zdrowotnych…
⠀⠀
A co do końca fasoli…
⠀⠀
istnieją inne wytłumaczenia tego wyrażenia:

C’est la fin des haricots!

Jedno z nich malowniczo zmącone podróżami i wizją odkrywania odległych lądów:

Kiedy XVIII wieczni marynarze wypływając w morze ustanowili pragmatyczny system zarządzania zapasami żywności.

Najpierw jedzono świeże produkty i żywe zwierzęta, później do menu „wchodziły” suche biszkopty, produkty solone i wędzone. A na koniec szynki i fasole.

No i właśnie, kiedy na stole pojawiały się te ostatnie, był to znak, że prowiant dobiega końca. ⠀⠀

I jeżeli marynarzom nie uda się dobić do stałego lądu i uzupełnić zapasów żywności – przepadło.

C’est la fin des haricots!
Inne wyjaśnienie, może mniej katastroficzne, a bardziej rozrywkowe sugeruje jakoby wyrażenie wywodziło się z gier towarzyskich, z partii rozgrywanych w rodzinnym gronie, jako forma wspólnego spędzania wolnego czasu na początku XX wieku.

I tutaj grano nie na pieniądze, ale właśnie na suche ziarna fasoli.
⠀⠀
Wyczerpanie się zapasów fasoli oznaczało koniec gry.

Dzisiaj wyrażeniem można skwitować sytuację, jeżeli nie krytyczną, to bez nadziei.

Przepadło. To już koniec …. fasoli. ⠀⠀

Bo po skończeniu się zapasów fasoli, nie ma już wielu perspektyw.

C’est la fin des haricots !

A ja pozdrawiam serdecznie

Beata

Lekcja Francuskiego: Dlaczego Francuzi mówią: entre la poire et le fromage – czyli: między gruszką i serem

Dlaczego Francuzi mówią: entre la poire et le fromage – czyli: między gruszką i serem, w wolnej chwili, pod koniec posiłku…

Bo dawniej gruszka była jednym z ulubionych owoców we Francji. Prawdopodobnie głównie dlatego, że sezon na gruszki trwa dość długo, a jej odmiany są liczne.

Gruszki jedzono przy końcu posiłku, przed tradycyjnym kawałkiem sera.

Delikatna w smaku, rozkosznie rozanielająca podniebienie, łagodząca krwiożercze instynkty po bardzo mięsnej uczcie (takie dominowały na szlacheckich stołach).

Bo w owych czasach w jadłospisie szlachty dominowały mięsiwa, a warzywa – no cóż – te były dobre dla biedoty.

Ten brak warzyw w pewnym stopniu nadrabiała gruszka, którą kończono taką mięsną ucztę (jakby taki nasz współczesny równoważnik warzyw, czy całej różnorodnej sałatki warzywnej).

Po gruszce łapano jeszcze kawałek sera (tej tradycji Francuzi pozostali wierni do dziś).
Tu ten utrwalony przez kinematografię stereotyp – te pobrzękujące w czasie uczty puchary przy suto zastawionym stole, którymi zamaszyście stukano się, wznosząc tradycyjne toasty na cześć …

W rzeczywistości trunki podawano po zakończeniu posiłku, po gruszce i serze.

Bo też i trudno byłoby uchwycić i wznieść ciężki (i w tej sytuacji nieporęczny) puchar klejącymi się i śllizgającymi się po nim rękoma, umazanymi w tłustych mięsiwach.

W rzeczywistości najpierw myto ręce (tzn płukano je w usłużnie podstawianej przez służbę misce z wodą i dopiero wtedy na stół wkraczały trunki i napoje).

Ale przedtem, po tych wszystkich brudzących palce: pieczeniach, hojnie podanych i obficie wypełniających jaśnie pańskie brzuchy udźcach baranich, czy jagnięcych na stole pojawiała się smakowita, smakowicie rozanielająca i łagodząca nastroje i podniebienia gruszka, żeby odświeżyć smak w ustach, żeby wprowadzić w nie co nieco słodyczy i delikatności…

Atmosfera przy stole się rozluźniała, to gruszka w pewnym sensie łagodziła obyczaje…

Zaczynały się pogawędki, dyskusje i pogaduszki.

Głód był zaspokojony, teraz przychodził czas na lżejsze pogaduszki i chwilę relaksu…

I to stąd wzięło się wyrażenie: entre la poire et le fromage

Na początku oznaczało po prostu: pod koniec posiłku, w momencie, kiedy zaczynano czuć się najedzonym, przychodził moment rozluźnienia i towarzyskiej wymiany poglądów.

Z czasem wyrażenie rozszerzyło swoje znaczenie i dzisiaj oznacza taką chwilę oddechu, spokoju między dwoma zdarzeniami.

Wyrażenie „entre la poire et le fromage” w przykładach:

„Adieu, tout à toi, écris-moi entre la poire et le fromage”. (G. Flaubert)

Adieu, napisz mi coś – w dosłownym tłumaczeniu między gruszką i serem, w tym kontekście- od czasu do czasu, przy okazji.

„Il se souvenait du dîner, un mois plus tôt, au cours duquel son beau-frère et son fils, entre la poire et le fromage, avaient négligemment mentionné les théologies de „la mort de Dieu”.

Jean-Louis Curtis – Le roseau pensant

Przypominał sobie tę kolację, miesiąc wcześniej, podczas której jego szwagier z synem, między gruszką i serem (w tym kontekście: tuż przy końcu posiłku) niedbale napomknęli o teologiach na temat śmierci Boga.

„Toutefois, quand vient le temps de parler à l’Union européenne, le ministre se contente, à Davos, de quelques bons mots entre la poire et le fromage.”

Jakkolwiek, kiedy przychodzi czas, by porozmawiać o Unii Europejskiej, pan minister w Davos zadowolił się, by rzucić na ten temat raptem kilka słów przelotem – mimochodem, tu wyrażenie: między gruszką i serem (w tym kontekście – przelotem – mimochodem).

Tytułem ciekawostki; w podobnym znaczeniu Belgowie z flamandzkiej części stosują tutaj takie swojskie określenie: tussen de soep en de patatten – czyli między zupą i ziemniakami (entre le potage et les pommes de terre).

Dlaczego Francuzi mówią: C’est la Bérézina, kiedy coś wali sie na łeb i na szyję….

Dlaczego Francuzi mówią: C’est la Bérézina, kiedy coś wali sie na łeb i na szyję….

C’est la Bérézina

Totalna klapa

Tego wyrażenia używamy zarówno w sporcie, kiedy ekipa ponosi sromotną porażkę, która przekreśla i ostatecznie pogrąża wszelkie jej nadzieje np na awans do kolejnej tury,

a także np w audycjach, czy programach ekonomicznych, kiedy np. jakieś konkretne akcje, czy caly Cac40 lub inne rownie enigmatyczne dla niewtajemniczonych współczynniki giełdowe lecą na łeb i szyję.

Rzeka Berezyna Dnieprowa koło Borysowa znajduje się na terenie dzisiejszej Białorusi.

Bitwa nad Berezyną

1812

Skąd się wzięło to powiedzenie?

Prawda, że brzmi co najmniej ze słowiańska?

Otóż cofnijmy się do czasow kampanii napoleońskich.

W jakże symbolicznym dla nas roku 1812:

O roku ów! kto ciebie widział w naszym kraju! Ciebie lud zowie dotąd rokiem urodzaju. A żołnierz rokiem wojny…

Ale w Panu Tadeuszu widzimy te radośniejszą, wiosenną połowę tego przełomowego roku 1812…

Kiedy triumfujace wojska napoleońskie, rozbudzając nasze nadzieje na odzyskanie niepodległości dopiero szły na Moskwę.

Tyle że w tym samym roku 1812, te same wojska napoleońskie, spod tej samej Moskwy, choć w dużo mniej uporządkowanym, zwartym szyku bojowym wracały, mniej chwalebnie, momentami wycofując się na łeb na szyję…

Niegdyś potężna, a teraz coraz bardziej topniejąca w oczach armia Napoleońska została zablokowana z jednej strony przez goniącą za nią armię wroga, a z drugiej strony właśnie przez rzekę o nawie Bérézina. Francuzi zawsze dodają te akcenty.

45 000 zabitych i pojmanych w niewolę.

Ostatecznie żołnierzom napoleońskim udało się odepchnąć rosyjską armię i przeprawić przez rzekę. Ceną były ogromne straty w ludziach. Nie mówiąc o motywacji i podupadającym duchu walki, u tych którzy uszli z życiem.

45 000 zabitych i pojmanych w niewolę.

W kontekście przegranej, a przecież zapowiadającej się jeszcze nie tak dawno na zwycięską wojny.

To był ten symboliczny początek końca wielkiej, niezniszczalnej i niezwyciężonej dotychczas armii napoleońskiej, na której triumfalny powrót do Paryża Napoleon postanowił wznieść odzwierciedlajace jego mocarstwowe ambicje Łuki Triumfalne.

Bérézina oznaczała koniec przygody napoleońskiej, wielkie rozczarowanie całego narodu…

A i chwilowe zawieszenie naszych nadziei na odzyskanie niepodległości.

Bérézina stała się symbolem dotkliwej klęski, jak to się mówi po francusku: un échec cuissant.

A ja pozdrawiam serdecznie

Beata

Lekcja francuskiego: Francuski czasownik aimer – kochać

Czasownik aimer

Lekcja francuskiego
Francuski czasownik aimer – kochać

Je l’aime
Kocham go…

Je t’aime
Kocham Cię…

Czyli czasownik aimer wskazujący na ten szczególny stan wewnętrznego podekscytowania. Motylki w brzuchu i różowe okulary na nosie….

Ale czasownik aimer w wersji może niekoniecznie zero jedynkowej może odnosić się również do innych poziomów sympatii.

Kiedy ona jest w nim na zabój zakochana, a on…. No cóż….

Je l’aime.
Kocham go.

Je l’aime bien, mais je ne suis pas amoureux d’elle.
Lubię ją, ale nie jestem w niej zakochany.

Czyli czasownik aimer, ale w pewnym sensie stonowany dodatkiem słówka bien.

Je l’aime bien, maman.
Lubię go Mamo. 

Jak to rozeznać: Czy to jest przyjaźń? Czy to jest kochanie?

Jak odmieniamy czasownik aimer – kochać? 

j’aime
tu aimes
il aime
elle aime
nous aimons
vous aimez
ils aiment
elles aiment

Kilka przykładów zastosowania czasownika aimer:

W języku polskim, w zależności od kontekstu przetłumaczymy go jako: lubić, albo kochać:

Elle aime voyager. Ona lubi podróżować.

Elle aime dessiner.  Ona lubi rysować.

J’aime conduire. Lubię prowadzić samochód.

Aimez-vous le café? Czy lubi Pan/ Pani kawę?

W domyśle: Mogę Pani ją przygotować, czy zaproponować.

Aimez-vous le café? Czy smakuje Pani ta kawa?

j’aime … – je n’aime pas … Lubię… – Nie lubię…

J’aime le printemps.
Je n’aime pas l’été.

Lubię wiosnę. Nie lubię lata.

I tutaj taka ciekawostka gramatyczna:
rodzajnik określony le, l’, la, les nie ulega zmianie w formie przeczącej i zachowuje swoją pierwotną formę.

Je n’aime pas l’été. Nie lubię lata.

Czasownik aimer może również zostać przetłumaczony na język polski jako podoba mi się:

J’aime bien cette robe.
Podoba mi się ta sukienka.

J’aime bien ta nouvelle coiffure.
Podoba mi się Twoja nowa fryzura.

No ale oczywiście nie zapominajmy o zastosowaniach, w których czasownik aimer zachowuje swoje tradycyjne zero jedynkowe znaczenie – kochać

Je l’aime.
Kocham ją.

Elle t’aime toujours.
Ona nadal Cię kocha.

C’est la vie.
Takie jest życie.

à bientôt

Do usłyszenia.
Miłej nauki francuskiego.